Waarom kastelen

Waarom werden kastelen eigenlijk gebouwd? Waren het gewone grote villa's of waren ze echt nuttig? Welke functies had een kasteel allemaal? Lees gauw verder!

Wel eens een zandkasteel gebouwd? 

Heb jij wel eens een zandkasteel gebouwd? Vast wel… een emmer zand die je omkiepte en daaromheen groef je een gracht en maakte je Heb jij op het strand misschien zelfs ook nog een muur, een toren of een brug. Zou je geen gracht eromheen graven dan zou je kasteel overspoelen door de zee.

In de middeleeuwen (500-1500) gebeurde dit ook op deze manier. Alleen dan door een vijand die het kasteel aanviel.

 In heel Europa vind je nog overblijfselen van kaste­len. Deze zijn ook in de Middeleeuwen gebouwd om ook vijanden tegen te houden. Ook in Nederland staan nog veel oude kastelen.

 Wanneer je aan een kasteel denkt, denk je meestal aan een groot stenen gebouw met dikke muren en smalle schietgaten daarin en aan hoge torens. Eén van de bewoners was een dappere ridder met zijn paard. Hij vocht dan met andere ridders om zijn geliefde te beschermen. Maar er valt over een kasteel veel meer te vertellen….. 

Het ontstaan van kastelen

 Zoals met bijna alle dingen is het kasteel niet in 1 dag uitgevonden. Ook is een gebouw dat verdediging als doel heeft niet iets dat pas in de middeleeuwen is ontstaan. Het leven is door de hele geschiedenis vol met gevaren geweest. Oorlogen, roverbenden, wilde dieren  natuurkrachten en andere bedreigingen hebben ervoor gezorgd dat wij mensen een plek wilden hebben waar we ons veilig en beschermd konden voelen. Dit hebben mensen door de eeuwen heen op verschillende manieren gedaan, maar er zijn toch en aantal dingen waaraan zo'n veilige plek moest voldoen.

Of dat het nu lang geleden is (bijvoorbeeld in het oude Egypte of Rome), of niet zo lang geleden (bijvoorbeeld in de 2^e  wereldoorlog)

Of dat het gebouw in een vlak landschap stond of een bergachtig land, in  een droog land of in een nat gebied stond, een verdedigingsgebouw, zoals een kasteel moest altijd aan de volgende eigenschappen voldoen:

1.   Het moet moeilijk zijn er naar binnen te komen. (zonder toestemming dus!)

2.   Het moet van stevig materiaal gemaakt zijn zodat het goede bescherming biedt.

3.   Je moet er een tijdje kunnen blijven in geval van problemen.

4.   Het moet gemakkelijk zijn om vanuit het gebouw gevaar te ontdekken.

Omdat dit vooral voor dit soort gebouwen geldt, lijken burchten en kastelen uit de verschillende tijden en plaatsen ook wel een beetje op elkaar. Vaak werden ze op hoge plaatsen zoals heuvels en bergen gebouwd, zodat het moeilijker te bereiken was, en de omgeving goed gezien kon worden. De dikke muren waren vaak van steen, omdat dat niet snel kapot ging. En de mensen binnen het kasteel werden zo beschermde als er dingen gegooid werden. Er was altijd een soort poort die dicht kon, zodat indringers buiten gehouden konden worden. Een laatste onderdeel dat vaak gemaakt werd, was een gracht of greppel, met of zonder water, zodat iedereen over een brug naar de poort moest om binnen te komen. 

Nu je dit allemaal weet, zou je zelf een kasteel kunnen verzinnen. In het hoofdstuk Links vindt je een aantal websites van mooie kastelen in ons land. Een van de mooiste kastelen waar je ook in kunt is het Muiderslot. Als je kastelen wel erg interessant vindt en er nog wel wat meer over wilt weten, moet je daar echt eens een keer naar toe gaan! 

Van boerderij tot kasteel 

Het eerste en eenvoudigste kasteel bestond uit een houten toren met daaromheen een aarden wal en een gracht. Op de wal stond meestal een palissade. Dat is een houten omheining van palen met scherpe punten. De toren in het midden wordt de donjon genoemd. Daarin woonden de kasteelbewoners.

De kastelen werden alsmaar groter en sterker. De gracht werd breder gemaakt en de palissade om de woontoren werd hoger en dikker.

De donjon was het belangrijkste verdedigingsgedeelte en ook woonden daar alle mensen van hete kasteel. Omdat deze onverwoestbaar moest zijn, werd deze van steen gebouwd. Tijdens een gevecht verscholen de soldaten zich achter de kantelen. Dat waren een soort verhogingen op de muur.

Later in de dertiende eeuw (1200-1300) werden kastelen met meerdere stenen muren gebouwd. Dit was dus veel lastiger voor vijanden. Als de aanvallers door de buitenmuur braken, moesten ze dus nog door een muur zien te komen. 

De eerste kastelen waren meestal rond en ging men vierkante kastelen bouwen. Dit werd gedaan omdat dit prettiger was voor de mensen om in te wonen en het ook beter te verdedigen was. De verdedigers hadden nu zo een beter uitzicht over de omgeving dan vanaf een ronde muur.

Er was één grote poort met een valhek. Bij die poort was ook een ophaalbrug over de gracht.

Eerst was de donjon de belangrijkste woontoren en stak dan overal bovenuit. Later werden alle torens even hoog. In het hele kasteel kwamen kamers om in te wonen. De voorburcht, het erf binnen de muren van het kasteel, werd uitgebreid. Ook werden er stallen, schuren, koetshuizen, werkplaatsen en bediendewoningen gebouwd. Soms werden het echt hele boerde­rijen! Het leek net een klein dorp.