Afrika is het
continent (werelddeel) ten zuiden van Europa.
Afrika
is via de Straat van Gibraltar maar 15 km van Europa verwijderd en aan het
Suezkanaal raakt Afrika aan Zuidwest-Azië. Ten oosten ligt de Indische Oceaan
en ten westen de Atlantische Oceaan.
Afrika
heeft geen schiereilanden.Tot Afrika behoren slechts enkele eilanden, waarvan
Madagaskar het grootst is.
De
oppervlakte van Afrika is 3 x deze van Europa (Afrika = 30,3 milj. km2, Europa =
10 milj. km2), 648 miljoen inw.
Afrika
bestaat voornamelijk uit een grote hoogvlakte, met berggebieden alleen in het
noorden (Atlasgebergte ) en in het zuiden (Drakensberge). In het oosten een in
noord-zuidrichting verlopend, 6000 km lang breukgebied. Ten zuiden van het
Atlasgebergte strekt zich over de gehele breedte de Saharawoestijn uit; ten
zuiden hiervan liggen het Sahel- en Soedangebied. In Oost-Afrika, tussen de Rode
Zee en de rivier de Zambezi, ligt een breukzone, een vulkanisch gebied waarin
het hoogste punt van het continent voorkomt (Kilimanjaro, tot bijna 6000 m).
Hier komen ook Afrika's grootste meren voor: Victoriameer, Tanganyikameer,
Malawimeer en Tsjaadmeer. De grote rivieren ontspringen alle in de gebergten en
stromen naar de kust, waar ze watervallen en stroomversnellingen vormen op de
rand van het plateau. De grootste rivieren zijn Nijl (met Kagera), Congo, Niger,
Zambezi en Oranjerivier. Ongeveer een derde van het continent (Sahara,
Midden-Soedan, Kalahari) is afvoerloos.
Afrika
behoort vrijwel geheel tot de tropen, met uitzondering van het uiterste noorden
en zuiden, waar een subtropisch klimaat heerst. In de hogere streken komen
lagere temperaturen voor. Met een gemiddelde jaartemperatuur van meer dan 28 °C
in het grootste deel van het continent is Afrika het meest tropische werelddeel.
De meeste neerslag komt voor in het gebied rond de evenaar en aan de kust van
Guinea; in grote gebieden geven de droge passaatwinden slechts regen bij
stijging tegen de gebergten. De woestijngebieden (Sahara, Kalahari) zijn vrijwel
regenloos. Het gebied ten zuiden van de Sahara (de zgn. Sahellanden) heeft reeds
enkele jaren te kampen met extreme droogte en overbeweiding waardoor de
Saharawoestijn zich naar het zuiden uitbreidt.
Kameroen
ligt in het grensgebied tussen West- en OostAfrika. In het noordelijk en
zuidwestelijk deel is het landschap bergachtig en droog. Hier ligt Mount
Cameroon, met zijn 4.095 meter de hoogste actieve vulkaan in westelijk Afrika.
In het zuiden is het vlak en bosrijk. Grote delen van het zuiden zijn bedekt met
mangrovebossen en tropisch regenwoud. De economie is gebaseerd op landbouw. Het klimaat en de
grond laten goede oogsten toe, maar slechts 4% van de oppervlakte wordt bewerkt.
De overgrote meerderheid van de boeren verbouwt op kleine schaal koffie, katoen
en cacao voor de verkoop en voedingsgewassen als maïs, bonen en sorghum voor
eigen gebruik. De meeste kleine boeren beschikken nauwelijks over goed
gereedschap en zaaigoed. Velen kunnen van de opbrengst nauwelijks rondkomen.
Ghana ligt in West-Afrika, aan de Golf van Guinee. De harmattan, een hete droge passaatwind uit de Sahara, zorgt in het noordelijke deel van Ghana voor een woestijnklimaat met frisse nachten en dagtemperaturen van boven de 40ºC.
Ongeveer
tweederde van de Ghanezen woont in kleine dorpen op het platteland, maar de
steden groeien snel. Er is weinig goede landbouwgrond en veel jongeren verruilen
het platteland voor steden als Accra en Kumasi, in de hoop daar werk te vinden.
Het
merendeel van de boeren verbouwt maïs, yams, cassave en sorghum voor eigen
gebruik. Wat overblijft wordt op de lokale markt of aan tussenhandelaars
verkocht. In het vochtige zuiden verbouwen de meeste boeren naast
voedingsgewassen ook cacao. Dit gewas zorgt vandaag de dag nog steeds voor een
kwart van de totale exportinkomsten.
Kenia
Kenia ligt in oostelijk Afrika aan de Indische Oceaan. Het berglandschap wordt naar het oosten toe vlakker. De hoogste top, Mount Kenya (5.200 meter), is bedekt met eeuwige sneeuw. Dwars door dit berglandschap loopt de Riftvallei.
Kenia wonen van oudsher akkerbouwers en veetelers. Tussen deze twee groepen doen zich regelmatig conflicten voor.
De Keniaanse economie draait voor een belangrijk deel om de landbouw. Koffie, thee, groente en fruit zorgen samen voor zo'n 40% van de exportinkomsten. Door die eenzijdigheid is de Keniaanse economie kwetsbaar voor schommelingen in de wereldprijzen. Meer dan 80% van de bevolking leeft van de landbouw, veeteelt of visserij. Het merendeel van hen verbouwt hoofdzakelijk voedingsgewassen als maïs, bonen, aardappelen en wat groenten voor eigen gebruik. Door intensieve bebouwing krijgt de grond niet de kans zich te herstellen. Veel akkers brengen nauwelijks genoeg op om van te leven.
Niger, in West-Afrika, is zo'n land waar gebrek is
aan schoon water. Het grootste deel van het jaar is het land overgeleverd aan de
brandende zon; regen valt er maar gedurende een paar maanden per jaar.
Door overbegrazing, ontbossing en ontginning voor de landbouw rukt de woestijn
op. En dat heeft direct gevolgen voor de landbouwopbrengsten.
Gebrek aan water en de verschraalde grond zorgen samen voor magere oogsten,
waardoor het nodig is weer nieuwe grond te ontginnen voor beplanting. En zo
belanden de boeren van Nigera in een vicieuze cirkel van steeds grotere armoede.
Watertekort heeft niet alleen consequenties voor de landbouw. Gebrek aan water heeft uiteindelijke gevolgen voor alle facetten van het leven. Zo betekent waterschaarste dat het iedere dag uren kost om voldoende water te halen voor de dagelijkse consumptie: water om te drinken en mee te koken. En omdat het vooral meisjes zijn die het water halen, hebben zij geen tijd om naar school te gaan of gewoon te spelen.
Het klimaat
De
grenslijnen waarmee de verschillende klimaatzones worden afgebakend, verlopen
allemaal in of meer evenwijdig met de evenaar, zoals je kunt zien op het plaatje
hieronder. In oostelijk en zuidelijk Afrika wordt dit patroon enigszins
verstoord.
Langs
beide zijden van de evenaar vinden we dezelfde opeenvolging van vegetatietypes
terug :
- aan de evenaar : evenaarswoud
- ten noorden en ten zuiden daarvan : savanne
- verder noord- en zuidwaarts : steppe en woestijn
- in het uiterste noorden en zuiden : open bos
· aan de evenaar : altijd vochtig warm klimaat (tropisch
klimaat)
· ten noorden en ten zuiden daarvan : het periodiek
vochtig warm klimaat
verder noord- en zuidwaarts : het periodiek of het altijd droog klimaat
· In bijna heel Afrika is het, het hele jaar door warm
(> 18° C).
Afrika
heeft een tropisch regenwoud (vnl. in het westen) en savannen (grassenbegroeiing
met verspreide bomen en doornstruiken) In droge gebieden gaan de savannen over
in boomloze steppen en woestijngebieden.
In
de regenwouden leven o.m. apen (meerkatten, laaglandgorilla, chimpansee),
dwergantilopen, okapi, dwergnijlpaard, Congopauw, papegaaien en neushoornvogels.
In
de savannen vindt men o.m. zebra's, antilopen, giraffen, struisvogels, leeuwen
en jachtluipaarden. In wat bosrijker delen vind je olifanten (zie afbeelding)
buffels, neushoorns, hyena's en aasgieren. In de woestijnen komen hier en daar
gazellen voor, net zoals de woestijnvos, woestijnspringmuizen,
springbokantilope, klipdassen en tenreks.
Godsdienst/cultuur:
In
Afrika zijn verschillende godsdiensten. Dit komt door ontwikkelingen in de
geschiedenis. De bewoners in het noorden zijn vooral Islamitisch. In het midden
en zuiden van Afrika neemt dit aantal af. Buiten de Islamitische godsdiensten
zijn de Afrikaanse religies het meest voorkomend. Ook zijn er Christelijke
minderheden.
Een gebeeldhouwd heiligdom in het
Nigeriaans landschap.
Tot
de oudste volken van Afrika behoren de pygmeeën. Zij komen nu alleen nog in het
oerwoudgebied van Centraal-Afrika voor. Ook de Khoisanvolken (vnl. Bosjesmannen
en Hottentotten) behoren tot de oudtste volken. Zij leven in zuidelijk Afrika.
Traditioneel Argungu-feest in
noordelijk Nigeria. Een feest ter ere van de visvangst.
De
godsdienstige situatie in Afrika is ver van gestabiliseerd. In West-Nigeria of
in Zuid-Soedan komt het voor dat broers uit één gezin (vooroudervereniging) de
islam en het christendom aanbieden. In veel gevallen zijn de ouders nog
aanhangers van een oude traditionele godsdienst, terwijl hun kinderen christen
of moslim zijn geworden. De mensen stappen gemakkelijk van de ene godsdienst
naar de andere godsdienst over.
In
de steden overheersen het Christendom en de Islam. Een toenemend aantal mensen
in Afrika verwerpt elke vorm van godsdienst en ze noemen zichzelf atheïst.