Lettermemory

Vaardigheid: letter kunnen benoemen.

Doel: de leerlingen herkennen en benoemen letters en verzinnen woorden die met de betreffende letters beginnen.

Materiaal: magneetletter of letterkaartjes (zie bijlage 7) en het verhaal van het verloren alfabet.

Voorbereiding: kopieer de letterkaartjes van bijlage 7 twee keer en knip ze uit en het verhaal van het verloren alfabet doorlezen.

Aandachtspunten:

• Ga met de leerlingen in de kring zitten.
• Noteer na afloop welke leerlingen moeite hebben met het herkennen en benoemen van letters en het verzinnen van woorden met een bepaalde beginletter/klank.
• Let op dat u de letters uitspreekt zoals ze klinken (zie bijlage 6).

Werkwijze:

Inleiding

U leest het verhaal van het verloren alfabet voor aan de kinderen. Nadat u het verhaal aan de kinderen heeft voorgelezen, legt u allerlei letters (magneetletters of letterkaartjes) in het midden op de grond. Noem de 4 letters (H, C, S en K) die de dieren in het verhaal terug hebben gevonden in het verhaal. Vraag de leerlingen de betreffende letter aan te wijzen. Vraag de leerlingen een woord te verzinnen die begint met deze letter/ klank. U kunt hierbij eventueel het verhaal betrekken.

Het verhaal:

Het verhaal van het verloren alfabet.

Lang, heel lang geleden bestond er maar een enkel sprookje in de hele wereld, maar het was zo’n lang verhaal dat niemand ooit aan het eind ervan kwam. Alle andere sprookjes, die ooit hadden bestaan waren in dit verhaal ondergebracht. Maar op een dag kwam er een ondeugende stormwind voorbij en blies de letters van het sprookje boosaardig naar alle richtingen. Sinds die tijd kon niemand het sprookje weer in elkaar zetten. Maar als niemand ook maar een paar letter vindt, dan vertellen die hem alvast iets over dat eindeloze sprookje. Kijk, de duif, dat slimme dier, heeft zojuist de letter H gevonden. Wat zou die H ons kunnen vertellen?

Heel, Hhheel lang geleden, leefden er een vader en moeder die zeven zonen hadden, maar geen dochter. Ze wilden dolgraag een meisje hebben en toen er tenslotte een dochter werd geboren legden te haar in de watten. Op een dag stuurde de vader zijn zoons naar de bron om water te halen. Hij wilde zijn dochtertje wassen in het gouden badje. Maar de jongens gingen spelen bij de bron en kwamen vooreerst niet terug. Toen riep hun vader kwaad: ‘Ik wou dat jullie voor straf in zwarte raven veranderen!’ Nauwelijks had hij dit gezegd, of zeven zwarte raven stegen op en begonnen boven de velden te cirkelen, luid klagend. Hoe het verhaal verder ging? Deze letter kan ons niets meer vertellen. Kijk, een rafelig klein vogeltje krabbelt de letter S voor ons op het schoolbord. Laten we vragen hoe het sprookje verder ging.

Ssslordig, was de vader geweest, dat hij zo zorgeloos zijn zonen had verwenst. Toen hij zag dat de jongens inderdaad in raven veranderd waren stierf hij bijna van verdriet. Gelukkig had hij zijn kleine dochtertje nog om zich te troosten. Ze groeide voorspoedig op en werd een jonge vrouw, die onwaarschijnlijk mooi was. Op een dag vond ze zeven jongensbloesjes in een oude koffer en haar ouders moesten haar alles over haar broers vertellen. Toen het meisje het verhaal hoorde besloot ze de wijde wereld in te trekken om haar broers te zoeken. Eerst ging ze naar de zon. ‘Zon, lieve zon, zeg me toch waar ik mijn betoverde broers kan vinden!’ riep ze, maar de zon gaf geen antwoord en brandde zo fel dat de kleren van het meisje schroeiden. In tranen rende ze naar de maan af te koelen. ‘Maan, lieve maan, wijs me de weg naar mijn verdwenen broers,’ smeekte ze. Maar de maan blies zo’n ijzige luchtstroom in haar richting, dat het arme meisje veranderde in een zilveren sneeuwmeisje. Aan het eind van haar krachten kon ze nog net de sterren bereiken. Nu moet een ander letter verder gaan met het verhaal. Hé, kijk eens! Die ijverige vogels hebben de toverletter C ergens vandaag gehaald. Nu kunnen we verder luisteren.

Cccchristine, het zusje van de zeven betoverde broers, kwam bij de sterren. De morgenster glimlachte tegen haar en zei: ‘Lief kind, je broers zitten gevangen in de glazen berg. Ik zal je een klein botje geven, als je dan bij de glazen berg komt, kun je hem daarmee openen.’ De ster wees Christine de weg en nam afscheid van haar. Aan de hemel verscheen een regenboog. Het meisje stapte erop en wandelde over de boog alsof deze een brug was. Zo kwam zij bij de glazen berg. Toen ze in haar zakken zocht naar het botje van ster, kon ze dat nergens meer vinden. Toch wist ze meteen wat ze moest doen. Ze sneed haar pink af en opende daarmee de poort in de glazen berg. Op de binnenplaats stond een lelijke dwerg. ‘Ik weet waarom jij hier bent!’ riep hij. ‘Maar als je je broers wilt bevrijden, dan moet je met je blote handen glazen brandnetels plukken, daarvan glazen draden spinnen, van dit draden stof weven en tenslotte van die stof glazen bloesjes naaien. Als je daarmee morgenochtend niet klaar bent, zul je in een zwarte raaf veranderen en voor altijd samen met je broers betoverd zijn.’ Let op, die met roet besmeurde kleine spreeuw heeft in de schoorsteen die toverletter K gevonden. wat zal die ons kunnen vertellen?

Kkkalm luisterde Christine naar de woorden van de dwerg. Wanhopig werd ze niet. Met haar blote handen plukte ze glazen brandnetels en besteedde geen aandacht aan de stekende pijn. Ze spon glazen draden, weefde glazen stoffen en begon zeven glazen bloesjes te naaien. Ze naaide maar en naaide maar, de hele nacht door. Ze werd bijna blind van het staren o haar glinsterend naaiwerk. De zon strooide al haar eerste gouden stralen over de aarde toen het meisje nog een mouw aan het zevende hemd moest naaien. Toen hoorde ze vleugelslagen boven haar hoofd en zag zeven raven rondcirkelen. ‘Schiet op, lief zusje!’, riepen de vogels. ‘De zon komt op!’ Zonder aarzelen wierp Christine elke vogel een glazen bloesje toe. Toen weerklonk een dondert geraas. De glazen berg veranderde in een gouden paleis en daar stonden, tegenover het meisje, zeven stoere jongemannen, haar broers. Alleen de zevende, voor wie ze het bloesje nog niet had afgemaakt, had een zwarte vleugel in plaats van een arm. Dit kon de vreugde niet vergallen. Ze grepen elkaar bij de hand en haastten zich naar huis naar hun vader en moeder. Toen gingen ze allemaal naar het gouden paleis. Ze leefden nog lang en gelukkig De lelijke dwerg was verdwenen, niemand weet waarheen en de tover- letters kunnen het ons niet vertellen. Waarom gaan jullie niet op zoek naar nog ene paar van die letters?

Kern

U legt de toverletters die u heeft gevonden op de grond naar, zodat alle kinderen goed de toverletters kunnen kijken.  Noem een woord die voorkomt in het verhaal van het verloren alfabet. Woorden die u hiervoor kunt gebruiken zijn:

duif

zon

maan

broer

haar

kind

ster

poort

arm

letters

Vraag de leerlingen met welke klank dit woord begint. Hoe ziet deze letter eruit? De leerlingen wijzen de letter aan.

Afsluiting

Speel lettermemory met de twee keer gekopieerde letterkaartjes. U legt alle letterkaartjes met de letters naar de grond toe. Het is dan de bedoeling dat een kind twee letterkaartjes omdraaid. Wanneer het kind de twee letterkaartjes heeft omgedraaid, zegt het kind de namen van de twee letters hardop. Eventueel aangevuld met een woord dat met de betreffende letter begint. Probeer de kinderen te stimuleren om woorden te bedenken die te maken heeft met het verhaal. Wanneer het kind twee dezelfde letterkaartjes gepakt, dan mag hij ze houden. Wie op het laatst het meeste dezelfde letterkaartjes heeft, heeft gewonnen.

Varianten:

Afhankelijk van het niveau van de groep kunnen er meer of minder letters in de kring worden gelegd.