Lezen laat je denken!

Stel je voor… een basisschool met leerlingen die op vele plekken binnen de school aan het lezen zijn, niet omdat het moet, maar gewoon omdat het leuk is om te lezen. Een school met een schoolbibliotheek waar voor elke leerling een geschikt boek te vinden is. Een school met leerkrachten die zelf graag lezen en heel goed weten welke net verschenen kinderboeken onder de aandacht van hun leerlingen gebracht moeten worden. Een school met ouders die met plezier voorlezen en met hun kinderen in gesprek gaan over gelezen boeken.

In de academische werkplaats staat leesbevordering centraal: het stimuleren van het lezen bij kinderen en volwassenen (ouders, leerkrachten, studenten). Binnen leesbevordering zijn leesplezier en leesmotivatie middelen om de leesvaardigheid en de literaire competentie te vergroten. Een literair competente leerkracht weet hoe hij zijn leerlingen met plezier kan laten lezen en weet hoe hij leerlingen kan helpen in het begrijpen van wat zij lezen.

In de werkplaats werken studenten van de minor jeugdliteratuur, leerkrachten van opleidingsscholen van Iselinge, een specialist jeugdliteratuur van de bibliotheek West-Achterhoek samen met een taaldocent van Iselinge aan het ontwikkelen van literaire leesgesprekken bij kinderboeken voor de groepen 1-2, 3-4, 5-6 en 7-8. Want: samen lezen van een boek en hierover met elkaar in gesprek gaan leidt tot leesbegrip, leesplezier en zin om nog meer te lezen.

Contact

Neem contact op met Rosanne Hebing voor informatie over de werkplaats 'Lezen laat je denken!'.
Hoe kunnen literaire leesgesprekken ontwikkeld worden bij kinderboeken die passen bij het thema diversiteit, de beweging Black lives matter?

Vanaf schooljaar 2021-2022 worden geen nieuwe literaire leesgesprekken ontwikkeld bij nieuwe kinderboeken: de Academische Werkplaats rond leesmotivatie en het ontwikkelen van de literaire competentie stopt. 

Jammer, maar op basis van de opbrengsten uit de afgelopen jaren, 19 literaire leesgesprekken bij 19 kinderboeken, kan in de praktijk van de basisschool door de leerkracht en de pabo-student samen met de leerlingen met plezier worden gelezen en over wat gelezen is, worden gesproken. Door het delen van hun leeservaringen gaan leerlingen ontdekken dat ze veel meer begrijpen van een boek dan ze dachten, dat klasgenoten mogelijk een verhaal anders interpreteren, dat er vaak sprake is van diepere lagen in een verhaal. 

Door op basis van de ontwikkelde lessen aan het werk te gaan ontstaat een positief leesklimaat. Verder maken de ontwikkelde lessen het voor leerkrachten en pabo-studenten mogelijk ook bij andere boeken met hun leerlingen in gesprek te gaan over hun leeservaringen: goed voorbeeld doet volgen en maakt dit ook mogelijk.

Ik hoop van harte dat in de komende jaren veel leerkrachten en pabo-studenten de uitdaging aangaan en tijd reserveren voor het voeren van leesgesprekken met hun leerlingen. Niet alleen het leesplezier en de literaire competentie worden hierdoor vergroot, maar ook woordenschat en begrijpend lezen worden gestimuleerd. Tot slot: hoe leuk is het om samen met je leerlingen helemaal óp te gaan in de wereld van een boek!

Zie voor de aanwezige leeskisten in het KCO bij de ontwikkelde gesprekken de Onderwijsdatabank. Neem contact op met het KCO voor het maken van afspraken over lenen van de leeskisten: kco@iselinge.nl

Neem voor het gebruik van leeskisten bij de overige boeken contact op met Jacqueline Terwijn van de bibliotheek West-Achterhoek (J.Terwijn@bibliotheekwestachterhoek.nl) om te bespreken welke mogelijkheden er zijn voor het lenen van deze kisten.

En, blijf lezen met je leerlingen, want zoals Aiden Chambers zegt:

Praten over wat je gelezen hebt, is essentieel, omdat we meestal pas weten wat we denken, als we het onszelf horen zeggen.

Met dank aan alle deelnemers van de AW Lezen laat je denken! van de afgelopen jaren, met hartelijke groet,

Mariëlle Dortant (m.i.v. 1 september 2021 een lezende pensionada)

Opbrengsten

In 2016-2017 zijn literaire leesgesprekken ontwikkeld en uitgevoerd in de groepen 7 en 8 bij de boeken Verkocht van Hans Hagen, Gips van Anna Woltz en Achtstegroepers huilen niet van Jacques Vriens. Deze literaire leesgesprekken zijn gebaseerd op het proefschrift van Gertrud Cornelissen: Maar als je erover nadenkt…

In 2017-2018 is gewerkt aan het realiseren van een doorgaande lijn en zijn literaire leesgesprekken ontwikkeld voor de groepen 1-2-, 3-4, 5-6 en 7-8. Voor groep 1-2 zijn gesprekken ontwikkeld bij de prentenboeken Kom uit die kraan van Tjibbe Veldkamp en O, o, octopus van Elle van Lieshout; voor groep 3-4  bij De tuin van de walvis van Toon Tellegen, voor groep 5-6 bij De zee kwam door de brievenbus van Selma Noort en voor groep 7-8 bij Naar het noorden van Koos Meinderts. 

In 2018-2019 stond de volgende vraag centraal in de werkplaats: op welke manier kunnen (aanstaande) leerkrachten ondersteund worden om via (digitale) prentenboeken leerlingen in de groepen 1 t/m 8 positieve leeservaringen te laten opdoen en hun literaire competentie te vergroten? Er is gewerkt aan het ontwikkelen van lessen, activiteiten, werkvormen, materialen bij (digitale) prentenboeken. Voor het theoretisch kader is gebruik gemaakt van het proefschrift van Coosje van der Pol: Prentenboeken lezen als literatuur. De opbrengst van dat jaar: literaire leesgesprekken bij Kikker is Kikker, Max Velthuijs (groep 1-2), Bang mannetje, Mathilde Stein (groep 3-4), De fantastische vliegende boeken van Marius Mindermeer, William Joyce (groep 5-6) en De Vuurtoren, Koos Meinderts (groep 7-8).

In 2019-2020 zijn literaire leesgesprekken ontwikkeld, gekoppeld aan het thema 75 jaar bevrijding. De opbrengsten van dat jaar: leesgesprekken bij het prentenboek Imagine (vertaling door Ted van Lieshout van het lied van John Lennon) en Kinderen met een ster van Martine Letterie (groep 3-4),  Verboden te vliegen van Martine Letterie (groep 5-6),  De brieven van Mia van Astrid Sy (groep 7-8). Dankbaar is weer gebruik gemaakt van het proefschrift van Cornelissen (Maar als je erover nadenkt…). Ook de lezing van Martine Letterie op 27 november 2019 op Iselinge Hogeschool heeft nieuwe inzichten gebracht.

En waar wordt in 2020-2021 aan gewerkt? Weer aan het ontwikkelen van literaire leesgesprekken. Dit keer gekoppeld aan het thema diversiteit, de beweging Black lives matterDe werkplaats richt zich dit jaar op literaire leesgesprekken voor de groepen 1-2, 3-4, 5-6, 7-8 bij boeken, verhalen die aanzetten tot het nadenken over, in gesprek gaan over, diversiteit, de literaire competentie van leerlingen vergroten en hun leesmotivatie stimuleren.